UNIDADE 9 O NACEMENTO
DO MUNDO MODERNO
1- AS IDADES DA HISTORIA, POR QUE A IDADE MODERNA SE INICIA NO SÉCULO XV?
A modo de resume, as
idades da historia son as siguintes:
Prehistoria: desde orixe da humanidad (é dicir, fai uns 2 o 3 millóns de anos) ata
que se inventou a escritura (fai catro mil anos a.C.)
Idade Antiga: comenza coa aparición da escritura e termina coa caída do Imperio
Romano (no s. V d.C., no 476)
Idade Media: desde o s. V ata que os españois descubren América, no siglo XV
(concretamente, en el año 1492).
Idade Moderna: desde o XV hasta que se da inicio á Revolución Francesa, 1789.
Idade Contemporánea: desde o XIX ata a actualidad.
Que cambios marcan o
paso da idade Media á Moderna? Temos unha serie de acontecementos, nos que
destacamos:
-
O
inicio da recuperación demográfica e da economía que se produce a finais do XV.
-
O
fortalecemento da Monarquía.
-
O
enriquecemento da burguesía.
-
O
incremento da actividade comercial.
-
O
crecemento das ciudades.
-
A
exploración de novos territorios.
-
Un
novo pensamento máis crítico que rexeita os abusos da Igrexa.
-
Un
novo modo de entender o mundo: O Humanismo, que sitúa ó ser humano no centro do
pensamento.
A) A RECUPERACIÓN DEMOGRÁFICA
Ven
dada polo incremento da poboación, que está impulsado pola:
--desaparición de epidemias, sobre todo da
peste negra.
--aumento da natalidade, polas melloras
xerais para a poboación: mellor alimentada, menos guerras, menos enfermidades….
*Por que se supera a crise demográfica da Idade Media?
Ó
darse o incremento da poboación, motivou o aumento das superficies de cultivo, e tamén o seu
rendemento. E esto fixo aumentar os excedentes agrícolas, que podían ser
vendidos nas ciudades.
Tamén
se producen melloras na navegación que facilitan o comercio polo Mediterráneo,
Báltico e Mar do Norte.
O
incremento do comercio impulsa as actividades artesanais e manufacturas.
Finalmente,
o aumento do comercio necesita a mellora nos mecanismos de pagos, e así
aparecen os bancos e as letras de cambio[1],
que aumenta o enriquecemento da burguesía.
B) O ASCENSO DA BURGUESÍA
O
poder económico da burguesía procede da posesión do capital que investía no
comercio e que lle proporcionaba beneficios. Nese momento iniciase o capitalismo
comercial. Amplio desenrolo do
comercio basado na produción de mercancias que se producen nas
cidades---sigue un desenrolo de capital comercial que concentra recursos para
ampliar produción e comercio----desenrolo de mercados locais, rexionais e
nacionais--- descubrimentos xeográficos e rutas e novos productos.(los comerciantes adquiriron suficiente riqueza, denominada
«capital primitivo», para comenzar a investir en tecnoloxía cada vez más
productiva).
É a
posesión de diñeiro dalle á burguesía unha gran influencia política xa que as
monarquías necesitan capitais e a burguesía pode prestarllo
*Cal é a orixe do poder económico da
burguesía?
*que factores económicos favorecen o
ascenso social da burguesía? Temos o
crecemento do comercio, o desenvolvemento da banca, e os préstamos á monarquía.
C) FORTALECEMENTO DA MONARQUÍA: da monarquía feudal a
autoritaria.
Durante
o século XV os reis foron impoñéndose ó poder dos nobres, creando unha
monarquía autoritaria. Para poder imponerse crearon:
-Un
exército permanente dependente do seu poder.
-Aumentaron
a burocracia e a administración, para que todo o mundo dependa deles.
-Melloraron
as finanzas (Facenda: permite pagar todo)-
-Establecen
relacións diplomáticas con outras monarquías para ter axuda.
*Que crean os reis
no século XV para construir unha monarquía autoritaria?
exercicios: na p. 189:
números, 1, 3, 4
que relación podes establecer entre o aumento demográfico e o
desenvolvemento agrícola e comercial do século XV?
Que caracteriza á burguesía e que a diferencia doutros estamentos
sociais como a nobreza ou o campesiñado? Por que tivo un notable auxe a partir
do século XV?
Que é a monarquía autoritaria? Que diferencias podes establecer coa
monarquía feudal?
2.- O HUMANISMO, UNHA
REVOLUCIÓN CULTURAL. P. 190.
DO TEOCENTRISMO Ó
ANTROPOCENTRISMO
A mentalidade da Idade Media tiña a Deus no centro do mundo.
Na Idade
Moderna, ó volver a descubrir a antigüidade (volta a Grecia e Roma) Renacemento) o pensamento
pon o ser humano no centro da natureza, un ser libre que pode razoar e criticar
o que ve.
*Como se denomina a nova corrente cultural na Idade
Moderna? Humanismo.
*En que se diferencia do pensamento medieval?
CALES SON ALGÚNS DOS
HUMANISTAS DESCATADOS? E CALES SON AS SÚAS CONTRIBUCIÓNS? P. 190.
QUE IDEAS PROPOÑEN OS
HUMANISTAS?. P. 191……. FACER UN RESUME/ESQUEMA
*INDICA
CARACTERÍSTICAS PRINCIPAIS DO HUMANISMO Y CITA REPRESENTANTES?
3. ERASMO DE ROTTERDAM,
PRÍNCIPE DOS HUMANISTAS
Quen é Erasmo de
Rotterdam?
Que defendía? Cales son as ideas centrais do seu
pensamento?
De que foi acusado? Por
que?
Tiveron difusión as
ideas de Erasmo en España?
Que discípulos tivo
Erasmo en España?
Cales son algunhas das
ideas do seu pensamento?
4. A DIFUSIÓN DO SABER.
P. 194.
Ata finais do XV a difusión do saber facíase a través dos manuscritos, que os
monxes copiaban a man nos mosteiros. O seu número era reducido e chegaban a
pouca xente.
Na segunda
metade do século XV o alemán Johanes Gutenberg inventou a imprenta, o que permite que as obras dos autores clásicos
alcancen unha gran difusión.
*Como se difunde o
saber antes do século XV?
*Que ventaxas ten a
imprenta?
A) A IMPRENTA DE
GUTENBERG, COMBINA A TIPOGRAFíA (arte e
técnica no manexo e selección de tipos para traballos de impresión) co uso da
prensa, o papel e a tinta.
Este método permite elaborar máis exemplares dun libro en
menos tempo.
*Cal foi o primeiro
libro imprimido? Onde e cando se imprime?
*Cando chega a España?
*Onde foron os
primeiros centros de impresión?
*Cal foi un dos libros
máis difundidos en Europa?
*Quen impulsou esa
obra?
*Cal foi outra das
obras máis importantes? Quen a escribe?
* Que pensa a Igrexa da
imprenta? Que medida toma para controlala?
5. A REFORMA
PROTESTANTE--Crise espiritual da Igrexa a finais da Idade Media.
Situación da Igrexa a finais da Idade Media: A
Igrexa estaba rodeada de:
-Un
luxo esaxerado, sobre todo na
xerarquía eclesiástica.
-A escasa cultura e relaxación de costumes do clero que non daban exemplo.
-A compravenda de cargos eclesiásticos,
non por vocación senon para ter unha fonte de recursos.
-A venda de bulas e indulxencias, para
obter máis diñeiro coa escusa de outorgar o perdón polos pecados e gañar o
paraíso.
Estes comportamentos
son as causas da reforma protestante.
O frade agostiño alemán, MARTIN
LUTERO, en 1517, é o que inicia esa protesta contra esa forma de entender a
Igrexa.
Publicou na Igrexa de Wittenberg, unha lista de 95 teses
contra a doutrina católica e a xerarquía.
Defendía unha nova relixiosidade que se baseaba en 3 principios:
A salvación pola fé; só a fé en Deus
permite a salvación.
A autoridade da Biblia, interpretada
directamente polos crentes.
O sacerdocio universal; todos os
bautizados son sacerdotes. Hai uns pastores que poden casarse e ter un traballo
civil para ter ingresos.
E ademáis, negaba a autoridade do Papa,
eliminaba as ordes relixiosas e o culto ás imaxes, e reducía os sacramentos a
dous: bautismo e comunión (eucaristía).
*Por onde se difunde o
luteranismo? P. 197.Que outras igrexas protestantes aparecen?
Quen as inicia e onde?
A CONTRARREFORMA
CATÓLICA. P. 198
Para frear a reforma protestante a Igrexa Católica impulsou
unha renovación que se chamou a Contrarreforma.
Para esa renovación o papa Paulo III convocou un concilio (reunión de obispos e
autoridades da igrexa para tratar temas importantes –dogmas (puntos
fundamentais que se teñen como certos) na cidade italiana de Trento (reunións de 1545-63), no que se correxiron os erros e
foron establecidos os dogmas e ritos de obrigado cumprimento para os católicos.
Os dogmas son: p. 199 recuadro….copiar.
Nova disciplina: p. 199…recuadro….
Tamén se aproba a publicación dun catecismo, unha exposición resumida dos contidos esenciais da
doctrina da católica.
Desde ahí arranca a Contrarreforma Católica: suprímense ordes
relixiosas e creación de outras novas, como a Compañía de Xesús (Xesuítas), fundada por San Ignacio de Loyola
en 1540, que depende do Papa, e é o brazo armado para a difusión da
contrarreforma. Crease a Congregación do
Santo Oficio ou Inquisición Romana, un tribunal eclesiástico para vixiar e
perseguir ós que se apartan da ortodoxia da fé.
O modo de actuación do tribunal era: pág. 198. O auto de fé. Que é?
Outra institución da contrarreforma foi a Congregación do Índice, que elaboraba a lista de libros
prohibidos para os crentes.
A ruptura relixiosa provocou enfrontamentos e guerras entre
católicos (España con Carlos V e Felipe II) e protestantes (guerras de relixión) con gran
intolerancia relixiosa durante durante case dous séculos ata que se impuxo unha
maior tolerancia relixiosa.
PAX. 203.. REPASO XERAL….MIRAR As PREGUNTAS CONCEPTOS.
